23.8.10

Victor Hugo Viscarra: Rakontisto de la bagatelaj noktoj de "La Paz" urbo en Bolivio

Jam en Argentinio komencas vendigxi "Ebria mi estis, sed mi cxio memoras", kie li parolas pri la bolivian bagatelajn kvartalojn.

Victor Hugo Viscarra skribis pri kio li bone konis: la malvarmeco de la urbo, la malmultekosta trinkajxo, sxteleco, drogemeco kaj bagateleco. "Oni povas diri ke mi damnas mia ekzisto. Cxiu tago, kiam mi komencas ege bone dormi, ¡zaz!, iu kun piedbatoj memorigxas al mi ke mi devas vekigxi kaj sekvi marsxanta sen havi kie iri. Cxar por la malricxuloj kiel mi, ne ekzistas la rajto de dormi nia laceco sur la "Tumusla" strato(Kona merkato de la urbo)", skribis Viscarra en "Postmortajxo avizoj" (2005), sia 5-a rakonta libro.

Sia unua libro, ke solvis lin de anonimeco, estis "Coba", sekreta ligveco de bolivia bagateluloj(1981). Rakontoj de Victor Hugo (1996), Alkoholo kaj aliaj trinkajxoj, Ebria mi estis, sed mi cxio memoras (2003), la antauxe montrita Postmortajxo avizoj (2005) kaj ne grava "Ch'aqui" (kutima nomo de la malfarteco post la trinkado)(2008). Cxiuj estas libroj en kie li sxovigxas tra la kroniko, sia propra biografia rakonto kaj kurtaj fabeloj, kiel neniam antauxe faris.

En sia lasta intervjuo por Cxilia jxurnalo, Viscarra esplikis ke "simple mi volas atingi skribi pri homoj, kiuj tiel, havas rajton al siajn virtojn kaj malvirtojn. Cxar ili estas homoj kiuj cxiuj detruas. Kaj mi, kiel mi estas la kuragxa princo, mi volas resti kun ili kaj defendi ilin. Mi ne havas monon, mi logxas en la stratoj. Mi estas malricxa preskaux morta por la malsateco. Do, kio pli bona realeco por skibi?". La malsameco de sia skribajxo estas en la rakonto de sia propra vivo kiel bagatelulo kaj ne kiel aliaj verkistoj faras, eniri kaj eliri de la etoso. La cikatroj de sia korpo estas parto de siaj rakontoj, de siaj travivadoj en la bolivia stratoj.

Viscarra elektis vivi en la stratoj ekde pli ol 3 jardekoj. La samaj stratoj kie li havis nenion por perdi, kie marsxandi dum la nokto kun sia jako kaj sia trinkujo kun alkoholo estis konstruanta sia universo. Sole kelkaj folioj en siaj jakposxoj gravumis tiujn noktajn marsxajxojn. Kiam gxi pezis multe, li lasis gxin forgesitaj en ajna diskoteka angulo aux kune al ajna placa segxo. "Li ne bezonis fizika spaco", esplikis persona amiko de la verkisto.

La rakontoj de aliaj verkistoj de Bolivio, kiel Jaima Saenz kaj Adolfo Cárdenas, estas vere rilataj kun Viscarra. Urbaj rakontoj, membiografioj, kie la acida humoro kaj ironiao rakontas pri la timaj altebenajxaj bagateluloj, kiam alvenas al la granda La Paz urbo.

Viscarra mortis preskaux kiam li estis 50 jaragxa, en majo de 2006.

9.8.10

ILEI, UK, IJK Esperanto

ILEI
(11 - 17 de Julio), en Matanzas (Kubo) okazis la 43-a konferenco.
Partoprenis komitatan membrojn de ILEI, kaj reprezentantojn de latinamerika landoj kiel Urukvajo, Nikaragvo, Meksiko, Argentino kaj Bolivio. La temo estis "Edukado por kultura alproksimo", kune amuza kaj lerta etoso.



Post la vespermangxo oni prezentis la tradician kutimon de la malsamaj landoj, ludojn ktp.


UK
Por una fojo mi partoprenis de tiel granda okazajxo, kaj kiel la ununura bolivianulo mi salutis dum la malfermo de la kongreso.



La diversaj prelegoj estis vere iteresa, kun temoj kiel Spiritismo, Ateaklubo, Cienca amikoj, danca klasoj, esperanta klasoj ktp.



Mi ankaux portis al Bolivio librojn kaj muzika diskojn, kion mi acxetis en la libroservo, cxar poste mi ne renkontos gxin facile. Ankaux ni partoprenis de ekskursoj al Habana Urbo kie ni promenis, konis pri historio kaj acxetis kelakajn ornamajxojn.

IJK
IJK estis la plej amuza kongreso, mi konis multajn junajn eksterlandulojn. La programo havis dancan klasojn, lingvajn feston, ktp. Amuze mi plibonigis mia esperanto kaj nun mi devas labori por la lingvo en Bolivio, kie la disvastigo estas preskaux nula.

17.5.10

La Grizaj Pumoj, ajmara rakonto


Hodiaŭ, 2010, ankoraŭ ekzistas la tre malabunda pumo de la andoj. Mi tradukis unu rakonto en kie tiuj belaj bestoj eksplikas la nomo de la plej granda lago de la andoj: la lago Titikako, partroprenita inter Peruo kaj Bolivio, estas en 3800 metrojn sur la mara nivelo.









LA GRIZAJ PUMOJ


La avo diras al sia nepino:


- Vi Vidu tiun lagon, grandan kaj bluan, filinjo... La lago Titikako. En la profunda parto estas las grizaj pumoj.


-Kiuj pumoj, avo?- demandis multe scivola la knabino.


- La grizaj pumoj... tio estas la signifo de la vorto 'Titikako' en nia ajmara linkvo. Ĝi estas historio olda, tre olda...


Fore sonis tre bela kaj malfeliĉa melodio de zamponio (fluto de pan, en la andoj)kaj la tremo de la vento sur la ondumoj de la lago. La avo rakontis al ŝi ke Apu Ĥuliana Aŭki kreis mondon, teron, ĉielon, bestojn kaj genton. Kiam li finis la kreadon, la Apu Ĥuliana Aŭki iris lodĝi a la neĝa montoj kaj diris con povega voĉo: "Vi estu feliĉajn. Vi vivu trankvilen en tiu paradizo kiu mi donas al vi".


En tiuj tempoj, ne ekzistis la lago, sed unu tre bela ebenaĵo. Ne estis bataloj nek envio inter la popolo. La ununura komando de la Apu Ĥuliana Aŭki estis ne supriri al la sankta monto, kie li lodĝis.


Do la homo diriĝis: "Kial ni ne supriros?. Ni volas esti povega kiel li".


Tiel, ili malobeis al la Apu Ĥuliana Aŭki. Sed kiam ili estis supriranta, ili aŭskultis terura muĝo.


Tre ĉagrana la avo murmuris al sia napino:


- La Apu Ĥuliana Aŭki faris eliri de la kavernoj multaj grizaj pumoj kiuj voris multajn gentojn. Preskaŭ ĉiuj mortiĝis. Poste, la patro Suno, la 'Tata Inti', vidanta la aĉa buĉo, ploris malĝoje dum kvardek tagoj kaj kaverdek noktoj. La larmoj de la Suno faris iom post iom unu grandan lagunon, poste unu grandan lagon en kie tutan pumoj dronĝis. La malmultaj gentoj savita, diris: 'kaka titinkaŭa' ( Ĉi tie estas la grizaj pumoj, en ajmara linkvo).


La knabino demandis:


- Tiel naskis la lago, avo?


- Kaj tiel renaskis nia popolo, la granda ajmara nacio, danko al nia patro Suno, nia 'Tata Inti' kay benita per nia Patrino Tero, la Paĉamama. Pro tio ni preĝas niaj preĝoj a la Tata Inti, al la grava Ŭirakoĉa, al nia patrino Paĉamama.